وضعیت قرمز نارنجیهای جاده مخصوص/سرعت بالای زیاندهی سایپا
سایپا در کنار زیانهای انباشته و بدهیهای سنگین به زنجیره تأمین، با چالشهای مدیریتی و ساختار دولتی نیز مواجه است.
به گزارش اکونگار به نقل از تجارت نیوز؛ سایپا این روزها یکی از دشوارترین مقاطع تاریخ خود را سپری میکند. جهش قیمت ارز و رشد فزاینده هزینههای لجستیک و تولید از یک سو، و ناتوانی در مدیریت هزینهها و چالشها، این خودروساز را به یکی از زیاندهترین شرکتهای بورسی بدل کرده است. ساختار دولتی و تصمیمگیریهای کند، سایپا را در باتلاق بحران فرو برده و بدهی سنگین به زنجیره تامین، انباشت زیان و ناتوانی در اصلاح ساختار قیمتی، تنها بخشی از مشکلاتی است که این شرکت با آن دستوپنجه نرم میکند و این مشکلات را به قطعهسازان نیز تسری داده است.
بررسی عملکرد مدیریتی سایپا در سالهای اخیر نشان میدهد این شرکت در مدیریت هزینهها، اصلاح قیمت محصولات و تصمیمگیری سریع در شرایط بحرانی، عملکردی ضعیف داشته است. در حالی که برخی رقبا توانستهاند با اصلاح ساختار و واگذاری سهام به بخش خصوصی، تابآوری نسبی خود را حفظ کنند، سایپا همچنان با ساختار دولتی و مدیریت غیرمتخصص، فرصتها را یکی پس از دیگری از دست میدهد. انتصابات غیرحرفهای، تعارض منافع مدیران و ناتوانی در تصمیمگیری بهموقع، از جمله انتقاداتی است که کارشناسان به مدیریت این شرکت وارد میکنند. پرسش اساسی اینجاست که چرا سایپایی که سالهاست زیانده است، همچنان به بخش خصوصی واگذار نمیشود، در حالی که نمونه موفق ایرانخودرو پیش روی آن قرار دارد.
سایپا در مدیریت بحران و افزایش تابآوری از ایرانخودرو جا مانده است
حسین مقیسه، کارشناس صنعت خودرو درباره شرایط شرکت سایپا به تجارتنیوز گفت: «با توجه به اینکه قیمت دلار افزایش پیدا کرده و عموما هزینههای تولید هم دلاری است، قیمتهای سایپا به همان نسبت افزایش پیدا نکرده است. همین موضوع باعث ایجاد زیان میشود.»
او ادامه داد: «یکی از مسائل اصلی، بحث مدیریت است. ایرانخودرو در این شرایط تلاش کرده هزینههای تولید را مدیریت کند و شرکتهای اضافی خود را تعطیل کند. این شرکت با وجود شرایط سخت توانسته تابآوری داشته باشد، اما سایپا متاسفانه چنین شرایطی نداشته است.»
بدهی سایپا به زنجیره تامین و افزایش هزینه لجستیک، فشار تولید را بیشتر کرده است
مقیسه درباره یکی دیگر از چالشهای سایپا گفت: «بر اساس اخبار، سایپا حدود 60 تا 70 همت به زنجیره تامین خود بدهکار است. این موضوع شرایط سختی را برای سایپا ایجاد میکند.»
او افزود: «در کنار این مساله، شرایط تحریم و افزایش هزینههای تولید هم وجود دارد. برای مثال، اگر قبلا یک کانتینر 20 یا 40 فوتی با حدود دو هزار دلار جابهجا میشد، الان این هزینه به حدود 22 هزار دلار رسیده است. این افزایش هزینههای لجستیک، شرایط تولید را سختتر کرده است.»
سایپا برای اینکه قیمت محصولاتش را به یک سطح مناسبتر برساند، به اندازه ایرانخودرو تلاش نکرده است
این کارشناس صنعت خودرو با مقایسه عملکرد سایپا و ایرانخودرو اظهار کرد: «ایرانخودرو هم با همین مشکلات لجستیک و افزایش هزینههای تولید مواجه است، اما توانسته تابآوری بیشتری داشته باشد و شرایط قیمتی خود را تا حدی بهبود دهد.»
مقیسه ادامه داد: «سایپا برای اینکه قیمت محصولاتش را به یک سطح مناسبتر برساند، به اندازه ایرانخودرو تلاش نکرده است. البته ایرانخودرو هم نسبت به سال 1403شرایط ضعیفتری دارد، اما سایپا در این زمینه وضعیت سختتری پیدا کرده است.»
مدیریت دولتی معمولا نمیتواند بهسرعت تصمیم بگیرد و تصمیمگیری در سایپا را دشوار کرده است
مقیسه درباره نقش مدیریت دولتی در شرایط فعلی سایپا گفت: «مدیریت دولتی معمولا نمیتواند بهسرعت تصمیم بگیرد. نمونه آن را در سال 1397 هم دیدیم که برای مدیرعامل وقت سایپا اتفاقاتی افتاد.»
او تاکید کرد: «مدیر بخش خصوصی سریعتر تصمیم میگیرد و میتواند سریعتر به نتیجه برسد. ایرانخودرو در شرایط فعلی نشان داده که با ورود بخش خصوصی، امکان تصمیمگیری و مدیریت سریعتر وجود دارد.»
این کارشناس صنعت خودرو درباره ادامه فعالیت سایپا با ساختار فعلی گفت: «وقتی یک شرکت در حال زیان دادن است، به نظر من هرچه زودتر باید برای واگذاری آن تصمیم گرفته شود.»
واگذاری سایپا به بخش خصوصی میتواند به بهبود شرایط مدیریتی و تصمیمگیری این شرکت کمک کند
مقیسه افزود: «مدیر بخش خصوصی میتواند سریعتر تصمیم بگیرد و اقدامات لازم را انجام دهد. به نظر من واگذاری سایپا به بخش خصوصی میتواند به بهبود شرایط مدیریتی و تصمیمگیری این شرکت کمک کند.»
گفتنیست، واگذاری سایپا به بخش خصوصی، سالهاست به یکی از مطالبات جدی کارشناسان و فعالان صنعت خودرو تبدیل شده است. تجربه نشان داده مدیریت خصوصی دارای اهلیت، میتواند با تصمیمگیری سریعتر و انعطافپذیری بیشتر، شرکتهای زیانده را از بحران خارج کند. اما در مورد سایپا، موانع متعددی پیش روی واگذاری قرار دارد. مقاومتهای درونسازمانی، تضاد منافع نهادهای متولی و نبود اراده جدی برای اصلاح ساختار، از جمله عواملی هستند که فرآیند واگذاری را به تعویق انداختهاند.
اگر این روند ادامه یابد، نهتنها سایپا، بلکه کل صنعت خودرو با چالشهای جدیتری مواجه خواهد شد و صنعت قطعهسازی نیز زمین خواهد خورد.
