ورود خودرو به جاده رونق/ رکود صنعت خودرو پایان مییابد؟
شامخ وسایل نقلیه و قطعات وابسته در آذرماه حاکی از آن است که صنعت خودرو در آخرین ماه پاییز کمی از وضعیت رکودی فاصله گرفتهاست. بر این اساس شامخ خودرو در آذر(با فاکتور گرفتن از مهرماه) با ثبت ۵۵.۶واحد به بالاترین سطح یکساله خود رسیدهاست. همچنین در بین همه صنایع مورد بررسی، خودروسازی در کنار نساجی بیشترین شامخ را در بازه زمانی مذکور ثبتکرده است.
به گزارش اکونگار به نقل از دنیای اقتصاد، دادههای منتشرشده توسط اتاق بازرگانی ایران نشان میدهد؛ شامخ خودرو در ماه پایانی پاییز به ۵۵.۶ رسیدهاست. این در شرایطی است که این رقم در آبانماه به ۵۱.۲ واحد میرسید، بنابراین در این مدت زمان شامخکل گروه وسایل نقلیه با رشد ۴.۴واحدی مواجه بودهاست. بیشتر فاکتورهای مورد بررسی در شامخ آذر نیز افزایشی بودهاست، بهطوریکه از بین ۱۳ فاکتور مورد بررسی، ۱۰ فاکتور افزایشی بوده، دو شاخص کاهشی بوده و یک فاکتور نیز تقریبا ثابت ماندهاست. همچنین از این بین ۱۰فاکتور بالای مرز ۵۰ قرار دارند، دو فاکتور زیر این مرز قرارگرفته و یک فاکتور نیز در همان محدوده ۵۰ ایستاده است.
افت چشمگیر شامخ آبان ماه و همچنین وضعیت نهچندان مناسب تولید خودرو در این ماه، باعثشده که نظرسنجی شامخ نشانگر رشد باشد؛ در واقع در آبانماه بسیاری از شرکتهای خودروساز و قطعهساز با افت قابلتوجهی در تولید و فروش مواجه شدهبودند، بنابراین اگر وضعیت آنها در آذر به همان سطح مهرماه بازگشته باشد، میتواند رشد قابلتوجهی را در آمار شامخ ثبت کند.
با اینحال این آمار نشان میدهد؛ خودروسازان همچنان با مشکل جدی در تامین قطعات موردنیاز خود مواجه هستند. مشکل تامین قطعه از ابتدای امسال به یکی از چالشهای اصلی خودروسازان بدل شدهاست، بهطوریکه طی ماههای گذشته خودروهای ناقص بار دیگر به خطتولید خودروسازان بازگشتهاند؛ در واقع شرکتهای خودروساز نه از مبادی داخلی و نه وارداتی نمیتوانند بهراحتی قطعات موردنیاز خود را تامین کنند که یکی از دلایل مهم آن مشکلات نقدینگی و ارزی عنوان میشود. در حالحاضر خودروسازان بدهی زیادی به قطعهسازان دارند و بهنظر میرسد که با وجود این بدهی آنها نمیتوانند بهراحتی قطعات موردنیاز خود را از تامینکنندگان داخلی دریافت کنند. از طرف دیگر تامین قطعه از طریق واردات نیز با چالشهای خاص خود مواجه است.
بهای دلار در آذرماه با رشد همراه بودهاست، این افت قابلتوجه در ارزش پول ملی باعثشده که هرگونه واردات بهتدریج از صرفه اقتصادی دور شود. نکته قابلتوجه دیگر اینکه از شدت بدبینی خودروسازان تا حدی کاسته شده است.امید خودروسازان به آینده که تحتعنوان «انتظارات تولید در ماه آینده» در شامخ بازتاب دارد در ماه پایانی پاییز، نسبت به آبان ۵.۴ واحد افزایش داشته و به ۵۶.۳ واحد رسیدهاست. بهنظر میرسد که انتظار خودروسازان برای اعلام قیمتهای جدید در آذر امید آنها را افزایش دادهاست. در واقع طبق دستورالعمل شورایرقابت، خودروسازان میتوانند هر سه ماه یکبار درخواست افزایش قیمت را ثبت کنند. آخرین رشد قیمت نیز مربوط به مهرماه بودهاست، خودروسازان در آذر درخواست رشد قیمت را ثبت کردند، اگرچه هنوز در روزهای پایانی دی ماه خبری از اصلاح قیمت نیست اما در آذر آنها به تحقق این موضوع امید داشتند.
اتاق بازرگانی ایران، بهعنوان مرجع انتشار شامخ این شاخص اقتصادی را اینطور توصیف میکند: «شامخ یکی از شاخصهای اقتصادی است که مورد پذیرش بیشتر کشورهای توسعهیافته است. درحالحاضر شاخص شامخ برای حدود ۲۹هزار بنگاه بخش خصوصی در بیش از ۴۰کشور جهان محاسبه و منتشر میشود. این شاخص تصویر روشنی از شرایط اقتصاد کلان، بهویژه وضعیت رونق و رکود در بخشهای صنعت و خدمات ارائه میدهد. درواقع شامخ تصور تولیدکنندگان از وضعیت تولیدی بوده و بهنوعی نشان از میزان امید آنها به آینده دارد.»
جزئیات افت و خیز شامخ
همانطور که اشاره شد، از بین 13 فاکتور موردبررسی شامخ آبانماه، 10 فاکتور افزایشی بوده، دو شاخص کاهشی بوده و یک فاکتور نیز تقریبا ثابت ماندهاست.
برای بررسی جزئیات این اوج و فرود، ابتدا سری به فاکتور «میزان تولید محصولات» بزنیم. این فاکتور که در آبانماه روی 49واحد ایستاده بود، در آذر به 56.2واحد رسید تا ضمن عبور از مرز 50، رشد 7.2واحدی را ثبت کند. رقم ۵۰، مرز مهمی در شامخ محسوب میشود. اگر رقم ثبتشده کمتر از ۵۰ بوده اما نسبت به ماه قبل افزایش یافته باشد، نشان میدهد؛ سرعت بدترشدن وضعیت، کاهش یافتهاست. در مقابل، چنانچه عدد محاسبهشده بالای ۵۰، از عدد ماه قبل کمتر باشد، نشان میدهد سرعت بهبود وضعیت در مقایسه با ماه قبل کاهش یافتهاست و اگر روی ۵۰ بایستد، نشان از عدمتغییر دارد.
آمار منتشرشده در کدال هم بهنوعی تاییدکننده این رشد است. البته آمار کدال تنها مربوط به سه خودروساز بزرگ کشور است. بر این اساس خودروسازان در آذرماه 77هزار و 929خودروی سواری تولید کردهاند، این در شرایطی است که این رقم در آبانماه به 72هزار و 522 دستگاه میرسید، بنابراین تولید ماهانه خودروسازان طی یک ماه گذشته پنجهزار و 407دستگاه معادل 7.4درصد افزایش یافتهاست.
علاوه بر تولید، آمار شامخ نشان از رشد فروش خودروسازان نیز دارد. بر این اساس فاکتور «میزان فروش محصولات» در نهمین ماه از سال 52.6واحد ثبت شدهاست. این رقم در آبانماه 49.8واحد بود، بنابراین این شاخص در مدت زمان یادشده 2.8واحد رشد را ثبتکرده است، با اینحال طبق اطلاعات ثبتشده در کدال فروش خودروی سواری سه خودروساز بزرگ کشور در آذر 7درصد کمتر از آبان بودهاست، بنابراین رشد ثبتشده در شامخ احتمالا مربوط به قطعهسازان است. طبق آمار کدال در نهمین ماه از سالجاری ۲۶ شرکت قطعهساز بورسی توانستهاند 10.31همت از محصولات خود را بهفروش برسانند. در آبانماه اما این رقم به 9.64همت رسید، بنابراین در مدت زمان یادشده ارزش فروش این قطعهسازان ۶۷۰میلیاردتومان یا بهعبارتی ۷درصد افزایش داشتهاست.
علاوهبر این خودروسازان و قطعهسازان در آذرماه سفارشهای بیشتری نسبت به آبان ثبت کردهاند، بهطوریکه فاکتور «میزان سفارشهای جدید» از 55واحد در آبان به 59.2واحد در آذر رسیدهاست. ایرانخودرو در این ماه دو مرحله عرضه خودرو داشت که این موضوع سفارشهای جدید خودروسازان را افزایش دادهاست. همچنین آنها سفارشهای جدید را با سرعت بیشتری تحویل دادهاند. فاکتور «سرعت انجام و تحویل سفارش» در آذرماه 57واحد بودهاست، این رقم در آبان به 52.7واحد میرسید، بنابراین این فاکتور رشد 1.3واحدی را ثبتکرده است. اما با همه اینها مشکل تامین قطعه و مواد اولیه همچنان روی صنعت خودروی کشور سایه انداختهاست. فاکتور «موجودی مواد اولیه» از 38.4واحد در آبان به 41.5واحد در آذر رسیدهاست، بنابراین گرچه رشد 3.1واحدی داشته اما همچنان زیر مرز 50 است که نشان میدهد، وضعیت همچنان رو به بدترشدن است اما از سرعت آن کاسته شدهاست.
همچنین خودروسازان در این مدت بهشدت تحتتاثیر تورم بودهاند. شاخص «قیمت خرید مواد اولیه» در ماه پایانی پاییز به 89.3واحد رسیده و 4.1واحد رشد نسبت به رقم ثبتشده در آبان ماه یعنی 85.2واحد داشتهاست.رقم ثبتشده برای این فاکتور در آذر بیشترین میزان از ابتدای سالجاری بودهاست. علاوه بر این «موجودی محصول نهایی در انبار» نیز کاهشی بوده و کمتر از مرز 50 ثبت شدهاست. این فاکتور از 50واحد در آبان به 42.8واحد در آذر رسیده تا کاهش 7.2واحدی داشتهباشد، بنابراین خودروسازان بخشی از رشد فروش خود را از طریق فروش محصولاتی که در انبار داشتهاند، تامین کردهاند. «قیمت محصولات تولیدشده» نیز در شامخ نهمین ماه از سالافت داشتهاست. این فاکتور در آبانماه روی 63واحد ایستاده بود اما در آذر به 58.9واحد رسید تا افت 4.1واحدی را ثبت کند. البته قیمت کارخانهای خودرو در این ماه تغییری نداشتهاست اما احتمالا رضایت خودروسازان از قیمتهای موجود رو به کاهش رفتهاست، چراکه این اعداد بر اساس نظرسنجی از مدیران خودروسازیها بهدست میآیند.
«مصرف حاملهای انرژی» از 46.1واحد در آبان به 61واحد در آذر رسیده و رشد 14.9واحدی داشتهاست، بنابراین این فاکتور بیشترین رشد را بین همه فاکتورهای مورد بررسی در شامخ آذر داشتهاست. سری هم به فاکتور «میزان صادرات» بزنیم. این شاخص از 50.4واحد در آبان به 50واحد در آذر رسیده تا افت محدود 0.4واحدی داشته و تقریبا ثابت بماند. این فاکتور در مرز 50 قرار دارد که نشان میدهد وضعیت صادرات نسبت به آبان تغییری نداشتهاست.
