صنعت خودروسازی در حصار پلتفرم‌های دهه ۸۰
یک کارشناس صنعت خودرو با انتقاد از شکاف عمیق کیفی و میزان مصرف سوخت خودروهای داخلی با میانگین جهانی، تصریح کرد: امروز خودروهای سه دهه گذشته همچنان تولید می‌شود و تداوم مداخلات دولتی و قطع پیوندهای بین‌المللی، صنعت خودرو را به سمت انزوا و تکیه بر پلتفرم‌های منسوخ دهه‌های گذشته کشانده و رویکردهای فعلی صرفا به مونتاژ پلتفرم‌های قدیمی منجر شده است.
به گزارش اکونگار به نقل از ایسنا، سعید مدنی در رابطه با چرایی فاصله کیفی و مصرف سوخت خودروهای ایرانی با میانگین جهانی، اظهار کرد: از زمانی که صنعت خودروسازی کشور در دهه ۱۳۸۰ وارد فاز رشد شد، افق‌های مثبتی پیش‌رو قرار داشت و هنوز فضای تحریمی به این شدت حاکم نشده بود، اما امروز با وجود تلاش‌هایی که در بخش‌های تحقیق و توسعه صورت می‌گیرد، شکاف بسیار عمیقی با استانداردهای روز جهان به وجود آمده است.
وی افزود: امروز شرایط به‌گونه‌ای است که کیفیت قوای محرکه و میزان مصرف سوخت خودروهای تولید داخل حتی با خودروهای اقتصادی و رده‌پایین خارجی نیز قابل رقابت و مقایسه نیست و ترکیب این مصرف بالا با کیفیت نامناسب سوخت، هزینه‌های مضاعفی را به جامعه و مصرف‌کنندگان تحمیل کرده است.
این کارشناس صنعت خودرو خاطرنشان کرد: اگر حتی شرایط جنگی و تحولات نظامی اخیر را هم کنار بگذاریم، در شرایط عادی پیش از جنگ نیز هیچ برنامه مدونی برای این بخش تدوین نشده بود و حتی تسلط تمام‌عیار دولت بر خودروسازان بزرگ و تحمیل نفوذ در تصمیم‌گیری‌های بخش خصوصی اعم از سازوکارهای دستوری قیمت‌گذاری و شیوه‌های فروش از یک سو، و گره‌خوردن مناسبات اقتصادی به مناقشات سیاسی و قطع پیوندهای منسجم بین‌المللی از سوی دیگر، موجب درجازدن و افت کارایی صنعت خودرو شده است.
مدنی تصریح کرد: حتی امروز گزینه‌های نسبتا به‌روزتر بازار خودرو در ایران تنها به مونتاژ برخی مدل‌های شرکت‌های چینی محدود شده و هیچ ارتباطی با خودروسازان طراز اول دنیا وجود ندارد. خودروسازی، صنعتی بسیار گسترده با شبکه‌ای از زنجیره‌های پیوسته است که رشد آن در انزوا و بدون تعاملات جهانی به هیچ وجه امکان‌پذیر نیست و در صورت تداوم وضع کنونی، نهایت توان ما سرپا نگه‌داشتن مونتاژ و تولید پلتفرم‌های قدیمی دهه‌های گذشته خواهد بود.
این کارشناس صنعت خودروسازی هشدار داد: نهایتا رویکردهای داخلی صرفا به کاهش حجم و قدرت موتورها ختم می‌شود و نمی‌تواند استانداردهای آلایندگی و مصرف را دگرگون کنند؛ برای نمونه، در زمینه توسعه گیربکس‌های اتوماتیک که امروزه استاندارد حاکم بر دنیاست، هیچ گام ساختاری برداشته نشده یا در موضوع موتورهای سه سیلندر با مصرف پایین و آلایندگی اندک، علیرغم اینکه با شرکت AVL اتریش قرارداد منعقد و مجوزهای لازم برای انتقال دانش فنی و تولید مشترک صادر شد، اما پروژه به دلیل گره‌های روابط سیاسی و عدم امکان مراودات مالی با بن‌بست روبه‌رو شد.
مدنی در ادامه با اشاره به ماهیت زنجیره تامین جهانی خودرو یادآور شد: حتی خودروسازن مطرح جهان نظیر آلمان و ژاپن نیز مدعی استقلال مطلق و تولید تک‌تک قطعات در داخل مرزهای خود نیستند؛ بلکه بسیاری از مجموعه‌ها و قطعات از چین، کره جنوبی، ترکیه یا کشورهای دیگر تامین می‌شود تا مقیاس اقتصادی و توجیه مالی سرمایه‌گذاری‌ها حفظ شود.
وی گفت: متاسفانه در ایران به دلیل نبود مقیاس اقتصادی، سرمایه‌گذاری کلان فاقد توجیه تولیدی مستقل است و اگر سیاست‌گذاران بخواهند همین رویه را بدون اتصال به بازارهای جهانی ادامه دهند، شاید بتوان خودروهایی بر پایه پلتفرم‌های قدیمی را تولید کرد به طوریکه امروز پرفروش ترین خودروهای روز داخلی، محصولات سه دهه پیش کشور فرانسه هستند و در هیچ جای دنیا دیکر تولید نمی‌شوند این در حالی است که کشورهای در حال توسعه در حال ورود به عرصه فناوری‌های نوینی مانند خودروهای برقی و سامانه‌های پیشرفته خودروسازی هستند و بی شک این موضوع به خاطر تعامل و یادگیری مشترک با زنجیره‌های بین‌المللی است.
این کارشناس صنعت خودرو گفت: ریشه اساسی بحران امروز در صنعت خودروسازی، نبود ساختار کارشناسی و برنامه در سطح کلان صنعتی کشور است و فقدان یک نظام برنامه‌ریزی کارآمد، منسجم و متکی بر نخبگان و تجارب گذشته به وضعیت امروز منجر شد است؛ ساختاری که پس از دولت نهم رو به افول گذاشت و در دوره‌های بعدی نیز جبران نشد.
مدنی در پایان خاطرنشان کرد: سهم صنعت خودرو از تولید ناخالص ملی بین ۳ تا ۵ درصد است که عددی کاملا تعیین‌کننده محسوب می‌شود، اما در وزارتخانه‌های مربوطه نیز برنامه مدونی برای هدایت این پتانسیل به چشم نمی‌خورد و دستگاه‌های اجرایی نیز به سبب گرفتاری‌ها و بحران‌های جاری، فرصت و اراده کافی برای پرداختن به این زیرساخت‌ها را ندارند؛ وضعیتی که نشان می‌دهد خروج از این بحران بدون بازآرایی نظام برنامه‌ریزی کلان صنعتی و بازتعریف ارتباطات سازنده با دنیا میسر نخواهد شد.
