داخلی‌سازی ۷۰درصدی قطعات خودروهای پرمصرف ایرانی

به گزارش اکونگار به نقل از تجارت نیوز؛ صنعت خودرو تا چند سال قبل سومین صنعت درآمدزای کشور بعد از صنعت نفت و نظام بانکداری محسوب می‌شد؛ اما امروز بیش از آنکه درآمدزا باشد هزینه‌بر شده است.

در دنیای امروز، صنعت خودرو فراتر از یک بخش تجاری ساده، به عنوان یکی از ارکان کلیدی استقلال اقتصادی و اشتغال‌زایی شناخته می‌شود. با تشدید تنش‌های منطقه‌ای و قرار گرفتن ایران در شرایط حساس جنگی و تحریم‌های همه‌جانبه، ضرورت بازنگری در ساختارهای زنجیره تأمین صنعت خودرو بیش از هر زمان دیگری آشکار شده است. در چنین شرایطی، «داخلی‌سازی قطعات خودرو» نه تنها یک راهبرد اقتصادی برای کاهش هزینه‌ها، بلکه به عنوان یک سپر دفاعی راهبردی برای حفظ پویایی حمل‌ونقل عمومی، لجستیک ملی و استمرار تولید در شرایط بحران مطرح می‌شود.

شرایط جنگی، آزمونی جدی برای تاب‌آوری اقتصادی و البته صنعتی کشور است. تجربه نشان داده که هرگاه به توانمندی‌های داخلی، مهندسان جوان و متخصصان بومی اعتماد شده، موانع تحریم و تهدید به فرصتی برای جهش صنعتی تبدیل شده است. داخلی‌سازی قطعات خودرو در برهه کنونی، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای صیانت از تولید، حفظ آرامش روانی بازار و تضمین استقلال لجستیکی کشور محسوب می‌شود.

در چنین شرایطی احتمال قطع ارتباطات تجاری، تحریم‌های شدیدتر لجستیکی و امتناع تأمین‌کنندگان خارجی از ارسال قطعات حیاتی افزایش می‌یابد. وابستگی به واردات قطعات های‌تک (High-Tech)، الکترونیک خودرو، تراشه‌ها (Semiconductors) و مواد اولیه خاص، صنعت خودرو را در برابر شوک‌های بیرونی آسیب‌پذیر می‌کند.

صنعت خودرو و صنایع وابسته آن (قطعه‌سازی، فولاد، پتروشیمی و لاستیک) سهم بزرگی از اشتغال صنعتی کشور را به خود اختصاص داده‌اند. داخلی‌سازی به معنای صیانت از سرمایه‌های انسانی و جلوگیری از تعطیلی بنگاه‌های تولیدی در روزهای سخت بوده و این موضوع اهمیت بومی‌سازی قطعات را دوچندان می‌کند.

داخلی‌سازی قطعات خودروهای پرمصرف داخلی به 70 درصد هم رسیده است

امیرحسین جلالی، عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور درباره سطح داخلی‌سازی قطعات صنعت خودرو کشور گفت: داخلی‌سازی قطعات خودروهای پرمصرف داخلی به 70 درصد هم رسیده است. در برخی مدل‌ها مثل ری‌را یا شاهین یا خودروهایی با گیربکس اتوماتیک درصد این داخلی‌سازی کمتر است.

وی با اشاره به ارزبری برخی قطعات، افزود: وابستگی ارزی قطعات بستگی به مکانیکی یا برقی بودن این محصولات، متفاوت است. در این خصوص می‌توان گفت، قطعات مکانیکی تا ۷۰ ‌درصد و قطعات برقی و الکترونیکی نیز از 20 تا 60 درصد داخلی‌سازی شده‌اند.

قطعه‌سازان بر اساس خواست شرکت‌های خودروساز به شاخص‌های کیفی و کیفیت محصولات در روند تولید می‌پردازند

صنعت خودرو به عنوان یکی از پیشران‌های اصلی توسعه صنعتی، زنجیره‌ای پیچیده و بهم‌پیوسته از هزاران قطعه مکانیکی و الکترونیکی است. در این میان، بخشی از کیفیت نهایی هر خودرو به طور مستقیم به کیفیت تک‌تک اجزای سازنده آن وابسته است. «استانداردسازی قطعات» به عنوان زبان مشترک مهندسی، کنترل کیفیت و تولید، فراتر از یک الزام قانونی، ستون فقرات ایمنی جاده‌ای، صیانت از جان مصرف‌کنندگان و ارتقای رقابت‌پذیری صنعتی به شمار می‌رود.

کیفیت فقط به زیبایی ظاهری یا آپشن‌های کابین محدود نمی‌شود؛ بلکه دوام، پایداری عملکرد و قابلیت اطمینان (Reliability) هسته اصلی کیفیت خودرو است. توجه ویژه به استانداردسازی از مرحله طراحی و تامین مواد اولیه تا خطوط تولید و بازار پس از فروش، سنگ بنای ساخت صنعتی ایمن، پویا و قابل اعتماد خواهد بود.

عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور در پاسخ به این پرسش که الزامات استانداردسازی برای ساخت قطعات چه مواردی هستند و آیا با توجه به شرایط فعلی زمینه و بستر آن فراهم است یا خیر، اظهار کرد: ارتقا کیفی مقوله‌ای پردامنه و وسیع است و بستگی زیادی به طرز فکر و‌ تعهد مدیریت‌ها در بخش‌ها و مراحل مختلف تولید دارد.

جلالی یادآور شد: قطعه‌سازان بر اساس خواست شرکت‌های خودروساز به شاخص‌های کیفی و کیفیت محصولات در روند تولید می‌پردازند. به طور قطع، این نگاه بین خودروساز خصوصی با خودروساز خصولتی کاملا متفاوت است چون هزینه‌کردها متفاوت است.

ارتقا کیفی بستگی به نظر مدیر خودروساز دارد

طراحی آخرین مدل خودرو در صنعت خودرو به دهه 90 برمی‌گردد. در نیمه دوم دهه 90 با آغاز تحریم‌های دولت اول دونالد ترامپ و البته کاهش قدرت خرید مردم با افزایش نرخ تورم در بخش‌های مختلف اقتصادی کشور که همزمان شده بود با خارج شدن خودروهای قدیمی و آلاینده، از جمله متوقف شدن خودرویی پرتیراژ و ارزان‌قیمت مانند پراید، فعالان صنعت خودرو ملزم شدن خودرویی ارزان‌قیمت جایگزین پراید کنند. در این راستا مدل ری‌را طراحی شد که قطعات آن مجموعه‌ای از قطعات ارزان‌قیمت خودروهای دیگر محسوب می‌شد.

البته بین طراحی و تولید تجاری این خودرو هم فاصله بسیاری افتاد همان طور که بین طراحی و تولید تجاری مدل شاهین همین فاصله زمانی زیاد را شاهد بودیم. به عنوان مثال، در همین فاصله زمانی برای تولید یک مدل خودرو در ایران شاید کشورهای صنعتی چندین مدل طراحی و به‌روزرسانی کردند. از این‌رو برخی مدل‌های خودرویی شاید در ایران جدید به نظر آیند اما در واقعیت طراحی‌شان قدیمی است.

نایب رئیس انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو استان تهران در پاسخ به این پرسش که آیا قطعه‌سازان ثبت سفارشی برای پلتفرم جدید در دست انجام دارند، اظهار کرد: خودروساز خصوصی کشور برنامه‌های زیادی برای پلتفرم‌های جدید در دست اقدام دارد. در این راستا صنعت قطعه‌سازی باید خودشان را با برنامه‌های آتی تطبیق بدهند.

جلالی با ارزیابی وضعیت کنونی صنعت خودرو و ورود بازیگران بخش خصوصی به این عرصه، تصریح کرد: بخش خصوصی که امروز در صنعت خودرو حضور دارد، به اندازه‌ کافی بزرگ شده و از تمام امکانات مورد نیاز برخوردار است؛ بنابراین دیگر نیازی به مال‌اندوزی ندارد. این بخش اکنون در جایگاهی است که دغدغه خدمت‌رسانی دارد و به‌دنبال برپایی یک صنعت پیشرو است.

تمامی تلاش بخش خصوصی بر این است که مردم بتوانند خودرویی خوب و با کیفیت تحویل بگیرند

این مسئول صنفی در ادامه سخنان خود، افزود: به قول یکی از صاحب‌نظران، هدف‌گذاری ما باید این باشد که روزی «بزرگترین شرکت خودروسازی کشور را به تویوتای ایران تبدیل کنیم». این تفکر واقعی در ذهن فعالان این حوزه وجود دارد؛ وقتی کار فاخری را آغاز می‌کنید، باید الگوی بلندی داشته باشید تا به سمت آن حرکت کنید؛ ممکن است کاملاً به تمام آن سقف نرسید، اما تمام تلاش خود را برای رسیدن به آن هدف بزرگ به کار خواهید بست.

وی بیان کرد: بدون شک، تمامی تلاش بخش خصوصی بر این است که مردم بتوانند خودرویی خوب و با کیفیت تحویل بگیرند.

این مسئول صنفی با تأکید بر مزیت قیمت در تولیدات داخلی، گفت: من قاطعانه معتقدم که خودروهای خارجی به هیچ‌وجه نمی‌توانند با قیمت محصولات داخلی رقابت کنند.

عضو هیات‌مدیره انجمن صنایع همگن نیرومحرکه و قطعه‌سازان خودرو کشور در خصوص وجود برخی اتلاف‌ها در خودروسازی‌های داخلی اظهار کرد: اینکه تصور شود در خودروسازی اتلاف وجود ندارد، درست نیست. در گذشته، ارزبری‌هایی در جاهای خاصی انجام شده و کارخانه‌هایی در برخی شهرهای داخلی یا حتی در کشورهای خارجی راه‌اندازی شده‌اند که فاقد توجیه اقتصادی بوده‌اند؛ به طوری که برخی کارخانه‌های تأسیس‌شده در خارج از کشور هیچ‌گاه حتی شروع به تولید هم نکردند.

بخش خصوصی برنامه‌های بسیار بزرگ و وسیعی دارد تا کیفیت تولیدات داخلی را بهبود ببخشد

این کارشناس صنعت خودرو تاکید کرد: این دست موارد در گذشته وجود داشته و باید به تدریج دارایی‌های غیرمولد تبدیل شوند تا در ادامه بهره‌وری بالا برود، اتلاف وقت، انرژی و منابع مالی کاهش یافته و مسیر موفقیت هموارتر شود.

جلالی در پایان با اشاره به ابعاد کیفی خودروها تصریح کرد: در حوزه کیفیت، برخی خودروهای خارجی ممکن است بهتر باشند، اما معتقدم بخش خصوصی برنامه‌های بسیار بزرگ و وسیعی دارد تا کیفیت تولیدات داخلی را بهبود ببخشد. بنابراین، معتقدم تولید در صنعت خودرو، بدون شک بهبود خواهد یافت.