هزینه سنگین انحصار در قطعهسازی بر دوش خودروسازان
رقابت، مهمترین عامل رشد و توسعه در هر صنعتی است، اما زمانی که بخشی از زنجیره تأمین خودرو در اختیار تعداد محدودی از تأمینکنندگان قرار گیرد، تولید، کیفیت و حتی حقوق مصرفکننده تحت تأثیر قرار میگیرد.
به گزارش اکونگار به نقل از ایرنا، امروز یکی از چالشهای جدی صنعت خودرو، انحصار برخی قطعهسازان در تولید قطعات راهبردی است؛ انحصاری که در مواردی حتی به توقف تولید و زیان گسترده مردم منجر شده است. در سالهای گذشته برخی قطعهسازان، تولید برخی قطعات مهم خودروهای داخلی را بهصورت انحصاری در اختیار گرفتهاند. فعالان این صنعت معتقدند در مواردی اگر شرکت دیگری قصد ورود به تولید این قطعات را داشته باشد، با موانع مختلفی روبهرو میشود و امکان شکلگیری رقابت از بین میرود. نتیجه این شرایط، وابستگی خودروسازان به تعداد محدودی تأمینکننده و افزایش ریسک تولید است.
نمونه روشن این مساله را میتوان در سایپا مشاهده کرد. طی ماههای گذشته بیش از ۵۲ هزار دستگاه خودرو به دلیل کمبود قطعات یک یا دو قطعه ساز، در کف پارکینگ این خودروساز متوقف ماند. بحران به حدی رسید که رئیس سازمان بازرسی کل کشور نیز به موضوع ورود کرد و از برخی قطعهسازان خواست از عرضه قطعات مورد نیاز خودروساز امتناع نکنند.
ابهام در رقم بدهی خودروسازان/بحران شفافیت مالی در صنعت خودرو
توقف هزاران خودرو در پارکینگ تنها یک مشکل برای خودروساز نیست، بلکه این وضعیت به معنای بلوکه شدن سرمایه، کاهش عرضه خودرو به بازار، افزایش هزینههای تولید و در نهایت تحمیل زیان به مصرفکنندگان است. از سوی دیگر، وابستگی به تعداد محدودی از تأمینکنندگان، صنعت خودرو را در برابر هرگونه اختلاف یا اختلال در تأمین قطعات آسیبپذیر میکند.
تجربه جهانی نشان میدهد هرچه تعداد تأمینکنندگان توانمند در زنجیره تأمین بیشتر باشد، کیفیت افزایش یافته، هزینهها کاهش پیدا میکند و ریسک تولید نیز کمتر میشود. رقابت سالم، قطعهسازان را ناگزیر میکند برای حفظ سهم بازار خود به سمت ارتقای فناوری، افزایش بهرهوری و بهبود کیفیت حرکت کنند.
با وجود هشدارهای متعدد، نشانههای انحصار در برخی بخشهای صنعت قطعهسازی همچنان پابرجاست و آثار آن مستقیماً متوجه مردم و تولیدکنندگان شده است. از این رو، ورود جدی وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین شورای رقابت به این موضوع ضروری به نظر میرسد.
تسهیل ورود قطعهسازان جدید، حمایت از تولیدکنندگان توانمند، رفع موانع ورود به بازار و در صورت لزوم استفاده از ظرفیت واردات برای تأمین قطعات راهبردی، میتواند انحصار موجود را بشکند و امنیت زنجیره تأمین را افزایش دهد.
بدین جهت صنعت خودرو برای خروج از بحرانهای تکراری، بیش از هر زمان دیگری به زنجیره تأمین متنوع و رقابتی نیاز دارد. تا زمانی که تولید برخی قطعات در انحصار تعداد محدودی از بازیگران باقی بماند، خطر تکرار توقف تولید، خودروهای ناقص و زیان مصرفکنندگان همچنان پابرجا خواهد بود.
