گزارش«اکونگار» از شکاف معیشتی جامعه کارگری
حقوق کارگران چند درصد هزینههای خانوار را پوشش میدهد؟+جدول
اگرچه حداقل دستمزد سال ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل حدود ۶۰ درصد افزایش یافته، اما شتاب تورم و رشد نرخ ارز موجب شده بخش قابل توجهی از این افزایش در عمل از بین برود و فاصله میان درآمد و هزینههای زندگی همچنان پابرجا بماند.
اکونگار، فهیمه اکبری صحت- در روزهای گذشته مرکز آمار گزارشهای مرتبط با تورم خرداد ۱۴۰۵ را منتشر کرد. طبق این دادهها تورم خرداد بیش از ۶۲درصد شده است.بررسی گزارشهای مرکز آمار نشان میدهد که تورم سالانه در ۲ماه اخیر بیش از ۵درصد رشد کرده و تورم نقطه به نقطه در حوالی ۹۰درصد است.
براساس اعلام مرکز آمار تورم ماهانه برای گروههای عمده «خوراکیها، آشامیدنیها و دخانیات»، ۶.۸ درصد و برای گروه عمده «کالاهای غیرخوراکی و خدمات»، ۵.۳ درصد بوده است.
افزایش ۲۱درصدی قیمت کالاهای اساسی در ۲ماه اول سال
جهش سنگین قیمت خوراکیها و سبد غذایی خانوار و رشد بیش از ۲۱درصدی هزینههای سبد خانور در ۲ماه اول سال دهکهای پایین جامعه را با مشکل رو به رو کرده و بخشی از جامعه کارگری همچنان به دلیل بیکاری بعد از جنگ تحمیلی سوم درآمد چندانی ندارند.
شکاف عمیق میان درآمد و هزینه خانوارهای کارگری
بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶.۲ میلیون تومان تعیین شده است. این در حالی است که برآوردهای ارائهشده از سوی نمایندگان کارگری، هزینه سبد معیشت یک خانوار کارگری را بین ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان و در برخی برآوردهای مستقل حتی بیش از ۸۰ میلیون تومان در ماه نشان میدهد؛ موضوعی که از وجود شکاف عمیق میان درآمد و هزینه خانوارهای کارگری حکایت دارد.
کارشناسان معتقدند مهمترین چالش امروز کارگران، صرفاً پایین بودن دستمزد نیست، بلکه کاهش مداوم قدرت خرید است. افزایش قیمت مواد غذایی، لبنیات، گوشت، مسکن، حملونقل، درمان و آموزش سبب شده سهم بیشتری از درآمد خانوار صرف هزینههای ضروری شود و امکان پسانداز یا حتی تأمین برخی نیازهای اولیه از بین برود. بسیاری از خانوادههای کارگری ناچار به حذف یا کاهش مصرف کالاهای ضروری، از جمله گوشت، لبنیات و خدمات درمانی شدهاند.
جدول زیر بخشی از شکاف معیشتی کارگران را نشان میدهد.
| شاخص | مقدار |
|---|---|
| حداقل دستمزد ماهانه ۱۴۰۵ | ۱۶.۲ تا ۱۶.۶ میلیون تومان |
| افزایش حداقل دستمزد نسبت به ۱۴۰۴ | حدود ۶۰ درصد |
| برآورد سبد معیشت خانوار کارگری | ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان |
| پوشش هزینه سبد معیشت توسط حداقل دستمزد | حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد |
| تورم نقطهای خرداد ۱۴۰۵ | حدود ۸۸.۶ درصد |
| کاهش ارزش دلاری حداقل دستمزد | از حدود ۱۲۵ دلار به حدود ۹۰ دلار |
تدام عقبماندگی حقوق کارگران از نرخ تورم
بزرگترین عامل کاهش رفاه خانوارهای کارگری، رشد مداوم قیمتهاست. آخرین دادهها نشان میدهد تورم سالانه به سطوح بسیار بالا رسیده و بیشترین فشار بر کالاهای اساسی، خوراک، مسکن و خدمات وارد شده است. در چنین شرایطی حتی افزایش قابل توجه حقوق نیز توان جبران هزینههای زندگی را ندارد.
براساس مصوبه مزدی ۱۴۰۵ حقوق کارگران ۶۰درصد افزایش یافت که در نگاه اول این اقدام یک گام بزرگ برای جبران عقبماندگی مزدی به نظر میآمد، اما با یک حساب سرانگشتی میتوان گفت که حقوق کارگران همچنان نسبت به تورم عمومی و تورم نقطه به نقطه عقبماندگی دارد.
حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۶.۲ تا ۱۶.۶ میلیون تومان تعیین شد. این در حالی است که برآورد نمایندگان کارگری از هزینه سبد معیشت یک خانوار ۳.۳ نفره، حدود ۴۰ تا ۴۵ میلیون تومان در ماه است و برخی برآوردهای مستقل، این رقم را بیش از ۸۰ میلیون تومان اعلام کردهاند. به بیان دیگر، حداقل دستمزد تنها حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد هزینههای حداقلی زندگی را پوشش میدهد.
کارشناسان بازار کار بر این باورند که بهبود وضعیت معیشت کارگران تنها با افزایش سالانه دستمزد امکانپذیر نیست. مهار تورم، ثبات اقتصادی، افزایش بهرهوری، رونق تولید، ایجاد امنیت شغلی و اجرای سیاستهای حمایتی در حوزه مسکن، درمان و تأمین اجتماعی از مهمترین اقداماتی است که میتواند بخشی از فشار اقتصادی وارد بر خانوارهای کارگری را کاهش دهد
