۱۰ کشور برتر تولیدکننده مس در جهان ۲۰۲۵

به گزارش اکونگار، بر اساس داده‌های USGS برای سال ۲۰۲۵، شیلی همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده مس معدنی جهان است و پس از آن کنگو، پرو، چین و روسیه قرار دارند.

شناخت این کشورها برای فعالان بازار ایران هم مهم است، چون تغییر تولید جهانی می‌تواند روی قیمت مس به تومان و حتی قیمت هر گرم مس در معاملات داخلی اثر بگذارد. در ادامه، رتبه‌بندی را دقیق و کاربردی بررسی می‌کنیم.

معیارهای رتبه‌بندی کشورهای تولیدکننده مس

در رتبه‌بندی تولیدکنندگان مس، مهم‌ترین معیار حجم تولید معدنی سالانه است؛ یعنی مقدار مس محتوی استخراج شده از مّعدن، نه لزوما مقدار کاتد یا محصول نهایی. برای همین ممکن است کشوری مثل چین در تولید معدنی رتبه چهارم باشد، اما در ذوب و پالایش جهانی نقش بسیار بزرگ‌تری داشته باشد.

معیار دوم ذخایر اثبات‌شده است، چون نشان می‌دهد کشور تا چه اندازه توان ادامه تولید در آینده را دارد. معیار سوم، کیفیت زیرساخت، ظرفیت فرآوری، دسترسی به انرژی و امکان صادرات است. برای بازار ایران، این رتبه‌بندی زمانی کاربردی می‌شود که بدانیم کاهش یا افزایش عرضه در کشورهای اصلی چگونه روی قیمت مس اثر می‌گذارد.

-        حجم تولید سالانه

حجم تولید سالانه معمولا با تن متریک و بر اساس مس محتوی گزارش می‌شود. در داده‌های USGS، اعداد به هزار تن متریک اعلام می‌شوند. مثلا تولید ۵۳۰۰ هزار تن یعنی ۵.۳ میلیون تن مس معدنی. این معیار برای مقایسه کشورها مناسب است، اما برای محاسبه قیمت هر گرم مس در ایران کافی نیست؛ چون نرخ داخلی به نرخ جهانی، نرخ ارز، نوع محصول، مالیات و هزینه‌های معامله هم وابسته است.

-        ذخایر اثبات‌شده معادن مس

ذخیره اثبات‌شده نشان می‌دهد چه مقدار مس از نظر زمین‌شناسی شناسایی شده و با فناوری و قیمت‌های فعلی قابلیت استخراج اقتصادی دارد. کشوری ممکن است تولید بالایی داشته باشد، اما اگر ذخیره کافی نداشته باشد، در بلندمدت با افت تولید روبه‌رو شود. در مقابل، کشوری مثل ایران ذخایر مهمی دارد، اما برای تبدیل ذخیره به تولید، به سرمایه‌گذاری، آب، انرژی، تجهیزات و بازار صادراتی نیاز دارد.

-        منابع آماری معتبر

برای این مقاله، مبنای اصلی رتبه‌بندی، داده‌های USGS Mineral Commodity Summaries 2026 است که تولید معدنی سال ۲۰۲۵ را گزارش می‌کند. برای تحلیل بازار نیز می‌توان به ICSG، UNCTAD، گزارش‌های بورس فلزات لندن و خبرگزاری‌های اقتصادی معتبر رجوع کرد. استفاده از منابع رسمی اهمیت دارد، چون در بعضی سایت‌ها رتبه ایران یا مکزیک با داده‌های قدیمی‌تر یا بر اساس ذخایر، نه تولید سالانه، جابه‌جا گزارش می‌شود.

۱۰ کشور برتر تولیدکننده مس جهان

در جدول زیر، رتبه‌بندی بر اساس تولید معدنی سال ۲۰۲۵ آمده است. اعداد تقریبی هستند و با واحد میلیون تن مس محتوی نوشته شده‌اند.

رتبه	کشور	تولید معدنی مس در سال ۲۰۲۵	نکته کلیدی
۱	شیلی	۵.۳ میلیون تن	بزرگ‌ترین تولیدکننده مس جهان
۲	کنگو	۳.۲ میلیون تن	رشد سریع به کمک تولید مس و کبالت
۳	پرو	۲.۷ میلیون تن	یکی از مهم‌ترین تولیدکنندگان آمریکای لاتین
۴	چین	۱.۸ میلیون تن	تولیدکننده بزرگ و بازیگر اصلی در پالایش مس
۵	روسیه	۱.۳ میلیون تن	تولید پایدار همراه با ذخایر قابل توجه
۶	ایالات متحده آمریکا	۱.۰ میلیون تن	تمرکز تولید در ایالت‌هایی مثل آریزونا
۷	زامبیا	۹۴۰ هزار تن	قطب قدیمی تولید مس در آفریقا
۸	استرالیا	۷۳۰ هزار تن	ذخایر بزرگ و ارتباط قوی با بازار آسیا
۹	اندونزی	۷۱۰ هزار تن	وابسته به معادن بزرگ و سیاست‌های فرآوری داخلی
۱۰	قزاقستان	۷۱۰ هزار تن	تولید رو به رشد در آسیای مرکزی

 

۱. شیلی

شیلی در سال ۲۰۲۵ با حدود ۵.۳ میلیون تن تولید معدنی، همچنان رتبه اول جهان را حفظ کرد. معادن بزرگی مانند اسکوندیدا، چوکیکاماتا، ال تنینته و کولاهواسی ستون‌های اصلی این جایگاه هستند. قدرت شیلی فقط به حجم تولید محدود نیست؛ این کشور زنجیره صادرات، زیرساخت معدنی و تجربه عملیاتی بسیار گسترده‌ای دارد.

 با این حال، افت عیار سنگ معدن، کمبود آب، هزینه انرژی و چالش‌های زیست‌محیطی می‌تواند رشد آینده را محدود کند. هر اختلال در شیلی معمولا سریع در بازار جهانی دیده می‌شود و در نهایت می‌تواند قیمت مس به تومان را هم تحت فشار قرار دهد.

۲. کنگو

جمهوری دموکراتیک کنگو با حدود ۳.۲ میلیون تن تولید، دومین تولیدکننده بزرگ مس جهان در سال ۲۰۲۵ بود. رشد این کشور در دهه اخیر به دلیل توسعه معادن کمربند مس آفریقا و حضور شرکت‌های بین‌المللی، مخصوصا در پروژه‌هایی که همزمان مس و کبالت تولید می‌کنند، بسیار سریع بوده است.

 مزیت اصلی کنگو عیار مناسب و منابع عظیم است، اما چالش‌های زیرساختی، ریسک سیاسی، محدودیت برق، حمل‌ونقل و شفافیت قراردادها همچنان جدی است. افزایش عرضه کنگو می‌تواند بخشی از کسری جهانی را جبران کند و بر نرخ جهانی مس اثر کاهشی بگذارد.

۳. پرو

پرو با حدود ۲.۷ میلیون تن تولید، سومین تولیدکننده بزرگ مس جهان است. معادن بزرگی مثل آنتامینا، لاس بامباس، سرو ورده و کوئیاوکو در این کشور نقش محوری دارند. پرو از نظر جغرافیایی به بازار آسیا و چین نزدیک نیست، اما به دلیل کیفیت ذخایر و حجم صادرات، یکی از تأمین‌کنندگان کلیدی چین محسوب می‌شود.

چالش اصلی پرو، تنش‌های اجتماعی در مناطق معدنی، مجوزهای زیست‌محیطی و زیرساخت حمل است. هرگاه صادرات پرو دچار اختلال شود، معامله‌گران بازار جهانی واکنش نشان می‌دهند و این واکنش می‌تواند در قیمت هر گرم مس در ایران هم منعکس شود.

۴. چین

چین با حدود ۱.۸ میلیون تن تولید معدنی، رتبه چهارم را دارد؛ اما اهمیت واقعی این کشور در پالایش و مصرف است. چین بخش بزرگی از کنسانتره جهان را وارد می‌کند و در ذوب و تولید مس تصفیه‌شده جایگاهی بی‌رقیب دارد.

به همین دلیل، حتی اگر تولید معدنی چین به اندازه شیلی یا کنگو نباشد، سیاست‌های صنعتی و تقاضای داخلی آن مسیر بازار را تغییر می‌دهد. رشد شبکه برق، خودروهای برقی، ساختمان‌سازی و مراکز داده در چین مستقیما روی تقاضای جهانی اثر می‌گذارد. برای تحلیل قیمت مس به تومان، رصد آمار تولید صنعتی چین بسیار مهم است.

۵. روسیه

روسیه در سال ۲۰۲۵ با حدود ۱.۳ میلیون تن تولید، در رتبه پنجم قرار گرفت. ذخایر بزرگ، شرکت‌های معدنی قدرتمند و دسترسی به منابع انرژی از مزیت‌های این کشور است. با این حال، تحریم‌ها، محدودیت دسترسی به برخی فناوری‌ها و پیچیدگی تجارت بین‌المللی، مسیر صادرات و سرمایه‌گذاری را دشوارتر کرده است.

روسیه در بازار فلزات پایه نقش مهمی دارد، اما تاثیر آن فقط به تولید مستقیم مس محدود نمی‌شود؛ هزینه انرژی، سیاست خارجی و مسیرهای تجاری این کشور نیز بر انتظارات بازار اثر می‌گذارد. این انتظارات گاهی به شکل نوسان در نرخ مس دیده می‌شود.

۶. ایالات متحده آمریکا

ایالات متحده با حدود یک میلیون تن تولید معدنی در سال ۲۰۲۵، رتبه ششم جهان را دارد. بخش اصلی تولید آمریکا در ایالت آریزونا متمرکز است و یوتا، نیومکزیکو و چند ایالت دیگر نیز سهم دارند. معادنی مانند مورانسی و بینگهام کنیون از نام‌های مهم این صنعت هستند.

 آمریکا با وجود تولید قابل توجه، همچنان به واردات مس تصفیه‌شده وابسته است. در سال‌های اخیر، سیاست‌های داخلی برای تقویت زنجیره تأمین مواد معدنی حیاتی، اهمیت مس را بیشتر کرده است. تغییر تعرفه‌ها، قوانین محیط زیستی و پروژه‌های جدید می‌تواند روی بازار جهانی و قیمت مس به تومان اثرگذار باشد.

۷. زامبیا

زامبیا یکی از قدیمی‌ترین قطب‌های تولید مس در آفریقاست و در سال ۲۰۲۵ حدود ۹۴۰ هزار تن تولید داشت. اقتصاد این کشور به شدت با کمربند مس و صادرات معدنی گره خورده است.

دولت زامبیا در سال‌های اخیر تلاش کرده با اصلاح سیاست‌های مالیاتی و جذب سرمایه‌گذاری خارجی، تولید را افزایش دهد. چالش‌های برق، زیرساخت حمل، مالیات معدنی و وابستگی به قیمت جهانی همچنان پابرجاست.

اگر طرح‌های توسعه زامبیا به نتیجه برسد، این کشور می‌تواند در آینده جایگاه بالاتری بگیرد و بخشی از فشار تقاضای جهانی را کم کند.

۸. استرالیا

استرالیا با حدود ۷۳۰ هزار تن تولید در سال ۲۰۲۵، رتبه هشتم جهان را به دست آورد. نکته مهم درباره استرالیا این است که ذخایر مس بسیار بالایی دارد، حتی اگر تولید سالانه آن از کشورهایی مانند شیلی، پرو و کنگو کمتر باشد. معادن بزرگی مثل المپیک دم و مانت آیزا در زنجیره مس این کشور شناخته شده‌اند.

نزدیکی نسبی به بازارهای آسیا و پاسیفیک، زیرساخت بندری و استانداردهای فنی بالا از مزیت‌های استرالیاست. تولید استرالیا برای بازار ایران غیرمستقیم مهم است، چون روی تعادل عرضه جهانی و قیمت هر گرم مس اثر می‌گذارد.

۹. اندونزی

اندونزی با حدود ۷۱۰ هزار تن تولید، در میان ده تولیدکننده برتر قرار دارد. معدن گراسبرگ، یکی از بزرگ‌ترین معادن مس و طلا در جهان، نقش مهمی در جایگاه این کشور دارد. دولت اندونزی در سال‌های اخیر بر فرآوری داخلی مواد معدنی تاکید کرده و تلاش دارد ارزش افزوده بیشتری در داخل کشور ایجاد کند.

 این سیاست گاهی بر صادرات کنسانتره و جریان عرضه جهانی اثر می‌گذارد. بازار مس نسبت به چنین سیاست‌هایی حساس است، چون تغییر در صادرات یک کشور بزرگ می‌تواند زنجیره خوراک ذوب و پالایش را تغییر دهد.

۱۰. قزاقستان

قزاقستان در سال ۲۰۲۵ با حدود ۷۱۰ هزار تن تولید، در کنار اندونزی در مرز رتبه نهم و دهم قرار گرفت. این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی، ذخایر معدنی و ارتباط با بازارهای چین، روسیه و آسیای میانه اهمیت دارد.

شرکت‌های معدنی قزاقستان در سال‌های اخیر روی توسعه ظرفیت استخراج و فرآوری سرمایه‌گذاری کرده‌اند. مزیت این کشور، نزدیکی به بازارهای مصرف و مسیرهای ریلی است، اما وابستگی به زیرساخت حمل و نوسان سرمایه‌گذاری خارجی می‌تواند تولید را محدود کند. رشد قزاقستان برای آینده بازار آسیا اهمیت دارد.

 

ایران کجای فهرست تولیدکنندگان مس قرار دارد؟

ایران از نظر ذخایر مس کشور مهمی است، اما بر اساس داده‌های تولید معدنی سال ۲۰۲۵، در میان ده تولیدکننده اول جهان قرار نمی‌گیرد. این نکته به معنای کم‌اهمیت بودن ایران نیست؛ بلکه نشان می‌دهد فاصله میان ذخیره زمین‌شناسی و تولید صنعتی هنوز زیاد است.

سرچشمه، سونگون، میدوک و چهل‌کوره از نقاط مهم زنجیره مس ایران هستند، اما محدودیت سرمایه‌گذاری، تحریم، تأمین تجهیزات، آب، انرژی و زیرساخت فرآوری روی رشد تولید اثر می‌گذارند. برای بازار داخلی، همین ظرفیت و محدودیت‌ها باعث می‌شود قیمت مس به تومان و قیمت هر گرم مس فقط با نگاه به ذخایر قابل تحلیل نباشد.

مقایسه تولید مس در ایران و جهان

تولید جهانی مس معدنی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳ میلیون تن برآورد شده است. این عدد نشان می‌دهد چند کشور بزرگ، بخش مهمی از عرضه جهان را کنترل می‌کنند. شیلی، کنگو، پرو و چین به تنهایی سهم بزرگی دارند و هر اختلال در آنها می‌تواند موج قیمتی ایجاد کند.

ایران اگرچه در تولید جهانی سهم محدودی دارد، اما در منطقه می‌تواند نقش مهم‌تری ایفا کند. توسعه واحدهای ذوب و پالایش، افزایش تولید کاتد و تکمیل صنایع پایین‌دستی می‌تواند جایگاه ایران را بهتر کند. وقتی تولید داخلی پایدارتر شود، بازار بهتر می‌تواند قیمت هر گرم مس را پیش‌بینی کند و معاملات با شفافیت بیشتری انجام شود.

ظرفیت‌های توسعه‌نیافته معادن ایران

ظرفیت ایران فقط در استخراج نیست؛ ارزش اصلی در تبدیل کنسانتره به کاتد، مفتول، کابل، لوله و قطعات صنعتی است. اگر زنجیره ارزش کامل شود، خام‌فروشی کاهش می‌یابد و اثر نوسان خارجی بر بازار داخلی تا حدی مدیریت می‌شود.

با این حال، توسعه معدن نیازمند سرمایه سنگین، ماشین‌آلات، آب صنعتی، انرژی پایدار و فناوری است. اگر این موانع برطرف شود، ایران می‌تواند سهم خود را در بازار منطقه بالا ببرد. در چنین شرایطی، قیمت مس به تومان کمتر تحت تاثیر کمبودهای مقطعی داخلی قرار می‌گیرد.

تأثیر تولید جهانی مس بر قیمت داخلی در ایران

بازار داخلی ایران از بازار جهانی جدا نیست. نرخ جهانی مس معمولا بر اساس معاملات بورس‌های بین‌المللی و شاخص‌هایی مثل LME شکل می‌گیرد. وقتی تولید شیلی یا پرو کاهش پیدا کند، معامله‌گران انتظار کمبود عرضه دارند و نرخ جهانی بالا می‌رود.

این افزایش، با نرخ ارز به بازار ایران منتقل می‌شود. بنابراین قیمت هر گرم مس در ایران از دو مسیر اثر می‌گیرد: نرخ جهانی و نرخ دلار. البته نوع محصول هم مهم است؛ کاتد، مفتول، ضایعات و کابل قرمز هرکدام فرمول و حاشیه متفاوت دارند.

ارتباط نرخ جهانی با بازار داخلی

اگر عرضه جهانی افزایش یابد و تقاضا ثابت بماند، فشار کاهشی ایجاد می‌شود. اگر معادن بزرگ دچار اختلال شوند، نرخ جهانی رشد می‌کند. در ایران، این تغییر ابتدا در نرخ پایه و سپس در بازار آزاد دیده می‌شود.

برای مصرف‌کننده صنعتی، بررسی فقط یک فروشنده کافی نیست؛ باید نرخ جهانی، عرضه بورس کالا، دلار و هزینه حمل را کنار هم ببیند. به همین دلیل، استعلام نرخ باید با زمان، نوع محصول و شرایط تحویل مشخص انجام شود.

نقش نرخ ارز در قیمت‌گذاری مس در ایران

حتی اگر نرخ جهانی مس ثابت بماند، تغییر نرخ ارز می‌تواند نرخ داخلی را جابه‌جا کند. همین موضوع باعث می‌شود قیمت مس گاهی سریع‌تر از نرخ جهانی بالا یا پایین برود.

فرمول ساده بازار این است که ارزش جهانی مس به دلار در نرخ ارز ضرب می‌شود و سپس هزینه‌های داخلی به آن اضافه می‌شود. در معاملات خرد، قیمت مس بیشتر برای مقایسه و تصمیم‌گیری سریع استفاده می‌شود؛ اما در معاملات عمده، مبنا معمولا کیلو، تن و شرایط قرارداد است.

جمع‌بندی

رتبه‌بندی تولیدکنندگان مس در سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد بازار جهانی در دست چند بازیگر بزرگ است. شیلی همچنان رتبه اول را دارد، کنگو با رشد سریع به جایگاه دوم رسیده و پرو، چین و روسیه نیز در گروه اثرگذار قرار دارند. ایران با وجود ذخایر مهم، در تولید معدنی جزو ده کشور اول نیست و برای ارتقای جایگاه خود به توسعه استخراج، فرآوری، کاتد و صنایع پایین‌دستی نیاز دارد.

 برای فعالان بازار ایران، رصد تولیدکنندگان بزرگ فقط یک موضوع خبری نیست؛ کاهش یا افزایش تولید آنها می‌تواند روی نرخ داخلی مس و هزینه خرید صنایع پایین‌دستی اثر مستقیم بگذارد.

سوالات متداول

• کدام کشور بیشترین ذخایر مس جهان را دارد؟

شیلی بیشترین ذخایر شناخته‌شده مس جهان را در اختیار دارد و همین موضوع به حفظ جایگاه اول این کشور در تولید کمک کرده است.

• چرا شیلی همچنان رتبه اول تولید مس را حفظ کرده است؟

شیلی معادن بسیار بزرگ، زیرساخت صادراتی قوی و تجربه عملیاتی طولانی دارد. با وجود افت عیار و بحران آب، حجم تولید آن هنوز از سایر کشورها بالاتر است.

• آیا ایران در فهرست تولیدکنندگان بزرگ مس قرار دارد؟

ایران از نظر ذخایر، کشور مهمی است؛ اما بر اساس داده‌های تولید معدنی سال ۲۰۲۵، در میان ده تولیدکننده اول جهان قرار ندارد. نقش ایران بیشتر در ظرفیت آینده و بازار منطقه‌ای قابل توجه است.

• تولید مس چگونه بر قیمت جهانی آن تأثیر می‌گذارد؟

وقتی تولید معادن بزرگ کاهش پیدا کند، بازار انتظار کمبود عرضه دارد و نرخ جهانی بالا می‌رود. وقتی تولید افزایش یابد، فشار افزایشی کمتر می‌شود. این تغییرات در نهایت روی نرخ داخلی ایران هم اثر می‌گذارد.

• کدام کشورها در آینده رشد تولید مس بیشتری خواهند داشت؟

کنگو، زامبیا، قزاقستان و اندونزی ظرفیت رشد دارند، اما نتیجه نهایی به سرمایه‌گذاری، ثبات سیاسی، زیرساخت، انرژی و سیاست‌های صادراتی بستگی دارد.